Kort samengevat: Voor onderdelen op het dek die spatwater of zouthoudende lucht te verduren krijgen, is A4 (materiaal 1.4401 of 1.4404, AISI 316) de gebruikelijke keuze. A2 (1.4301, AISI 304) volstaat in zoet water en onder dek. Duplex D6 (1.4462) loont waar hoge belasting en permanente vochtigheid met zout samenkomen, bijvoorbeeld bij de ankerketting.
Sinds 2011 levert Inox-Expert rvs-onderdelen voor boot en industrie. De vraag of A2 volstaat of dat het A4 moet zijn, komt in het advies regelmatig terug. Deze gids beantwoordt haar met de gegevens van de materialen en de informatie van de Informationsstelle Edelstahl Rostfrei.
De drie kwaliteiten vergeleken
A2 en A4 zijn austenitische chroom-nikkelstaalsoorten. Het verschil zit in het molybdeen: A4 bevat 2 tot 2,5 procent, A2 geen. Molybdeen verhoogt de weerstand tegen putcorrosie door chloriden, dus door zout. Duplex D6 bevat meer chroom, daarnaast molybdeen en stikstof, en is sterker dan beide austenitische soorten.
| Kenmerk | A2 | A4 | D6 (duplex) |
|---|---|---|---|
| Materiaalnummer | 1.4301 | 1.4401, 1.4404 | 1.4462 |
| Aanduiding VS | AISI 304 | AISI 316, 316L | 2205 (UNS S32205) |
| Molybdeen | geen | 2 tot 2,5 % | aanwezig, daarnaast stikstof |
| Werkzame som PREN, typisch | 18 tot 19 | 24 tot 25 | 33 tot 36 |
| Corrosieweerstandsklasse | II | III | IV |
| Magnetisch | nee, na koudvervorming licht magnetisch mogelijk | nee, na koudvervorming licht magnetisch mogelijk | ja, zachtmagnetisch |
| Toepassing aan boord | Zoet water, onder dek | Dek, reling, rigging, bimini in spatwater | Ankerketting, zwaar belaste onderdelen in permanente vochtigheid |
De werkzame som PREN geeft op basis van chroom, molybdeen en stikstof een schatting van de weerstand tegen put- en spleetcorrosie; de waarden zijn typische opgaven van de IMOA voor 304L, 316L en 2205. De corrosieweerstandsklassen I tot en met V komen uit de bouwtechnische goedkeuring Z-30.3-6 en bijlage A van DIN EN 1993-1-4.
Wanneer A4 de juiste keuze is
Zodra zout water of zouthoudende lucht regelmatig bij een onderdeel komt, is A4 de passende kwaliteit. De Informationsstelle Edelstahl Rostfrei deelt 1.4401 en 1.4404 in bij corrosieweerstandsklasse III, bedoeld voor matige chloridebelasting zoals in een maritieme omgeving met gematigd klimaat. A2 valt in klasse II, voor omgevingen zonder noemenswaardige chloridebelasting.
- Sluitingen, karabijnhaken en snaphaken op het dek
- Staaldraden voor reling, lifelines en rigging
- Wantspanners en staaldraadspanners
- Relingvoeten, buisverbinders en beslag voor bimini en sprayhood
- Oogplaten en dekbeslag in spatwater
- Schroeven, moeren en sluitringen waarmee deze onderdelen worden bevestigd
Een voorbeeld uit het assortiment is de lange sluiting met onverliesbare schroef: Deze is van A4 en de schroef blijft bij het openen aan de beugel zitten. De staaldraden 7x7 en het beslag voor bimini en sprayhood leveren wij eveneens in A4. De rvs-buis 25 mm is verkrijgbaar in A2 en in A4 (1.4404).
Wat A4 niet kan
A4 is bestendiger dan A2, maar niet zonder voorwaarden bestand tegen zeewater. Het materiaalgegevensblad van de Deutsche Edelstahlwerke vermeldt voor 1.4401 een zeer goede bestendigheid bij matige chloor- en zoutconcentraties; bestendigheid tegen zeewater als omringend medium is daar uitdrukkelijk niet gegeven. Ook staalsoorten van klasse III kunnen aan de kust zonder regelmatige reiniging putcorrosie krijgen.
In de praktijk betekent dit: zout regelmatig met zoet water afspoelen, spleten en stilstaand water vermijden, vreemdroest direct verwijderen. Hoe dat in zijn werk gaat, beschrijft de handleiding Rvs aan boord onderhouden.
Wanneer A2 volstaat
A2 is bedoeld voor zones zonder zout en even sterk als A4: Bij schroeven volgens ISO 3506 hebben A2-70 en A4-70 dezelfde minimale treksterkte van 700 N/mm². A2 kost minder, maar is niet bedoeld voor chloridehoudende media.
- Boten die uitsluitend in zoet water varen
- Beslag onder dek en in de kajuit
- Beschut liggend beslag voor presenning en kap
- Industrie en interieurbouw zonder contact met zout
Daarom voeren wij ook onderdelen in A2, bijvoorbeeld de lange oogplaat of de rvs-buis 22 mm in A2. Waar spatwater komt, kiest u de uitvoering in A4, bijvoorbeeld de lange oogplaat van A4 precisiegietwerk.
Wanneer duplex D6 zinvol is
Duplex 1.4462 combineert hogere sterkte met een hogere weerstand tegen putcorrosie en spanningscorrosie. De IMOA noemt voor 1.4462 een werkzame som van 33 tot 36, voor 1.4404 van 24 tot 25. De Informationsstelle Edelstahl Rostfrei deelt 1.4462 in bij klasse IV, voor hoge chloridebelasting inclusief spatwater en zoutnevel.
D6 is zinvol waar hoge belasting en permanente vochtigheid samenkomen. Het klassieke voorbeeld is de ankerketting, die nat in de kettingbak ligt. Inox-Expert voert de ankerketting van duplex D6 volgens DIN 766 en volgens ISO 4565. Van WICHARD zijn er gesmede dekogen van duplex. Voor relingbeslag, bimini en de meeste sluitingen volstaat A4.
Veelgemaakte fouten bij de materiaalkeuze
- A2 op het dek, omdat het minder kost. In spatwater krijgt A2 roestvlekken en putcorrosie. Het latere vervangen kost meer dan de besparing.
- Alles in D6, terwijl A4 volstaat. Op plaatsen zonder permanente vochtigheid en zonder hoge belasting maakt duplex het project duurder zonder dat het iets oplevert.
- A2 en A4 zonder plan gemengd. Beide kunnen naast elkaar worden gemonteerd, maar het A2-onderdeel blijft het zwakke punt. Controleer vooral schroeven en moeren onder A4-beslag.
- Alleen “rvs” in plaats van de kwaliteit. Rvs is een verzamelnaam waar ook gereedschapsstaal onder valt. Doorslaggevend is de opgave A2, A4 of D6 met materiaalnummer.
- De magneet als test. A2 en A4 kunnen na koudvervorming licht magnetisch zijn, duplex is dat altijd. Over de corrosiebestendigheid zegt de magneet niets.
Advies per toepassing
| Toepassing | Kwaliteit | Passende onderdelen |
|---|---|---|
| Dek, reling, bimini, rigging | A4 | Sluitingen, staaldraden, wantspanners |
| Ankerketting, zwaar belaste onderdelen in permanente vochtigheid | D6 | Kettingen en toebehoren |
| Onder dek, zoet water, interieurbouw | A2 of A4 | Oogplaten en ogen, rvs-buis |
| Schroeven onder A4-beslag | A4 | zie Rvs-schroeven volgens DIN en ISO |
De kwaliteit staat bij elk artikel in de technische gegevens. Voor een inschatting van uw toepassing kunt u Kaptain Inox raadplegen in het chatvenster rechtsonder.
Veelgestelde vragen
Is A4 hetzelfde als V4A?
V4A is een oude handelsnaam voor molybdeenhoudend chroom-nikkelstaal, V2A overeenkomstig voor het staal zonder molybdeen. A4 en A2 zijn de staalsoorten voor schroeven volgens ISO 3506 en worden in de handel algemeen voor deze staalsoorten gebruikt. Eenduidig is het materiaalnummer, bijvoorbeeld 1.4401.
Roest A4 in zout water?
A4 kan vlekken en putcorrosie krijgen als zout, vuil of vreemdroest op het oppervlak achterblijft of als er water in spleten blijft staan. Regelmatig afspoelen met zoet water en een glad, schoon oppervlak houden A4 aan boord duurzaam netjes.
Is duplex D6 magnetisch?
Ja. Duplexstaalsoorten zoals 1.4462 zijn vanwege hun ferrietaandeel zachtmagnetisch. Dat is een eigenschap van de structuur en geen teken van een lagere corrosiebestendigheid.
Mag ik A2-schroeven in A4-beslag plaatsen?
Mechanisch past dat, de sterkte is bij dezelfde klasse gelijk. In spatwater corrodeert de A2-schroef echter als eerste. Bij beslag op het dek horen schroeven, moeren en sluitringen van A4.
Bronnen
- Informationsstelle Edelstahl Rostfrei, Merkblatt 828: Corrosiebestendigheid van roestvaste staalsoorten in de atmosfeer, 3e druk 2016
- Informationsstelle Edelstahl Rostfrei, Merkblatt 821: Edelstahl Rostfrei, eigenschappen, 5e druk 2014
- Informationsstelle Edelstahl Rostfrei, Merkblatt 827: Magnetische eigenschappen van roestvaste staalsoorten, 2013
- Deutsche Edelstahlwerke: materiaalgegevensbladen Acidur 4401 en Acidur 4404
- IMOA: Practical Guidelines for the Fabrication of Duplex Stainless Steels, 3e druk 2014
- Würth Industrie Service: samenvatting ISO 898-1 en ISO 3506-1
