Naar de inhoud springen
5 EUR besparen met aanmelding voor de nieuwsbrief

Staaldraadspanners, wantspanners & toebehoren

Hier vindt u wantspanners en staaldraadspanners van rvs, met metrische draad van Marinetech en met UNF-inchdraad van Blue Wave. Daarnaast losse onderdelen zoals vorken, toggles, spanmoeren en contramoeren, verder borgingen en wantverstellers voor jollen. De meeste onderdelen zijn van A4, de wantverstellers van A2.

  • Blue Wave spanhuls open, brons verchroomd
  • Blue Wave QRT Regatta wantspanner toggle-gewalst terminal, UNF
  • Blue Wave Toggle UNF fijne schroefdraad links
  • Blue Wave wantspanner open vork-toggle

Wantspanners en staaldraadspanners: draad, eindstukken en juiste voorspanning

Een spanner zit tussen het staaldraad en het vaste punt en maakt de lengte instelbaar. In de huls is de ene draad linksdraaiend en de andere rechtsdraaiend gesneden. Draait u de huls, dan trekken beide uiteinden tegelijk naar elkaar toe of lopen ze uiteen. Op een zeilboot houden wantspanners het want en de stagen onder spanning. In techniek en bouw spannen staaldraadspanners afspanningen en kabelrelingen. Deze categorie bevat complete spanners, losse onderdelen om zelf samen te stellen en borgingen.

Staaldraadspanner of wantspanner

De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Voor de keuze telt de belasting. De staaldraadspanners met open huls van Marinetech, ook spanschroef genoemd, zijn er in de uitvoeringen oog-oog, oog-haak, haak-haak en vork-vork. Hun breeksterkte loopt van 50 kg bij M3 tot 3600 kg bij M20. Ze zijn geschikt voor lichte en middelzware afspanningen. De Marinetech wantspanner vork-vork met gesloten spanmoer haalt bij dezelfde draad hogere waarden. Bij M8 geeft de productmatrix voor de staaldraadspanner vork-vork 560 kg breeksterkte, voor de wantspanner vork-vork 1300 kg.

Een haak is snel in te haken. Hij kan echter losraken als het staaldraad slap komt te staan. Kies voor permanente verbindingen een oog of een vork.

Voor het staand want van een zeilboot gebruikt u een wantspanner. Blue Wave levert open wantspanners met UNF-draad van 1/4" tot 3/4". Marinetech voert wantspanners met vork-walsterminal of toggle-walsterminal en metrische draad van M5 tot M16.

Eindstukken: vork, oog, toggle of walsterminal

  • Vork: De vork wordt met een bout rechtstreeks aan de putting of oogplaat bevestigd. Seldén staat een vork-vorkspanner alleen toe als de putting correct is uitgelijnd en de spanner de richting van het stag kan volgen.
  • Toggle: Het scharnierstuk tussen spanner en putting laat de spanner meebewegen. Seldén eist tussen spanner en putting een beweeglijkheid van minimaal 10° in alle richtingen. Is dat niet het geval, dan hoort er een toggle tussen of een spanner met toggle-vork. Blue Wave levert toggles met UNF-draad links, met bout gestanst en met oog gelast.
  • Oog en haak: Deze uiteinden vindt u bij de staaldraadspanners van Marinetech. In een oog past een sluiting of een draaduiteinde met kous.
  • Walsterminal: Hier is het bovenste uiteinde direct op het staaldraad gewalst. De Blue Wave QRT Regatta wantspanner is bedoeld voor draad Ø 2,5 mm tot 6,0 mm, de Marinetech wantspanners met walsterminal voor draad Ø 2,5 mm tot 8,0 mm. Spanners met opgewalst draadterminal worden volgens Seldén langer als u de huls met de klok mee draait.

De lengte van de spanners met walsterminal staat in de gegevens als bereik, bijvoorbeeld 166-206 mm bij de kleinste QRT Regatta wantspanner. Meet vóór het bestellen na of de benodigde lengte ruim binnen dit bereik valt.

Draad: metrisch of UNF

Marinetech werkt met metrische draad, Blue Wave met UNF-fijndraad in inch. Beide systemen passen niet op elkaar. Een onderdeel met 1/4" UNF is niet te combineren met een M6-huls, ook al liggen de diameters dicht bij elkaar. De Blue Wave vorken vermelden de maat bovendien in millimeters: 1/4" komt overeen met 6,35 mm, 1/2" met 12,7 mm. Bestel vorken, toggles en contramoeren daarom altijd in hetzelfde draadsysteem als de huls.

Let ook op de draairichting. Vorken en contramoeren zijn er met linksdraad en rechtsdraad, de Blue Wave toggle met UNF-draad links. Seldén adviseert om wantspanners met de linksdraad naar beneden aan de putting te plaatsen. Dan werken alle spanners aan boord in dezelfde richting.

Wie zelf een spanner samenstelt, combineert de spanmoer met metrische binnendraad in M4 tot M16 met twee eindstukken, een met linksdraad en een met rechtsdraad.

Breeksterkte en voorspanning

De breeksterkte van een spanner neemt toe met de draad. De tabel toont de waarden van de Blue Wave wantspanner open vork-vork volgens de productmatrix. Bij de Marinetech wantspanner met gesloten spanmoer loopt de breeksterkte van 260 kg bij M4 tot 6800 kg bij M16.

Draad UNFBreeksterkte
1/4"1300 kg
5/16"2200 kg
3/8"3400 kg
7/16"4600 kg
1/2"6100 kg
5/8"9900 kg
3/4"14400 kg

De spanner moet minstens evenveel kunnen dragen als het staaldraad dat hij vasthoudt. Voor het afstellen van de tuigage noemt Seldén een duidelijke richtwaarde: de bovenwanten worden gespannen tot 15 tot 20 % van de breeksterkte van het draad. Ter controle dient de rek. Bij 1 x 19 rvs-draad komt 1 mm rek op 2 m lengte overeen met 5 % van de breeksterkte, ongeacht de diameter. Seldén noemt dit de duimstokmethode. Tel daarbij de omwentelingen aan de huls die 1 mm rek opleveren en noteer de waarde. Dan kunt u later gericht nog eens 5 % aanbrengen.

Montage en borging

  • Reinig de draden vóór de montage en smeer ze. Seldén noemt hiervoor spanschroefolie en adviseert alle wantspanners elk jaar te smeren.
  • Draai beide draaduiteinden even ver in de huls. Bij de open huls ziet u hoe diep de draden erin zitten.
  • Borg de spanner na het instellen. Seldén schrijft een splitpen door elk terminal voor. In deze categorie vindt u hiervoor de Blue Wave Smart Pin wantspannerborging in Ø 2,0 mm tot 4,0 mm en een splitpenborging voor open hulzen in Ø 3,0 mm. Daarnaast contert u UNF-draad met de Blue Wave contramoeren.
  • Splitpennen moeten volgens Seldén 1,5 keer zo lang zijn als de diameter van de bout. De benen worden minstens 2 x 10° opengebogen. Een splitpen die meer dan 10 keer is geopend, wordt vervangen. Plak splitpennen af met textieltape, zodat zeilen en lijnen er niet achter blijven haken.

Materialen in deze categorie

Bijna alle onderdelen zijn van A4. De wantverstellers van Marinetech zijn van A2 gemaakt en volgens de productnaam bedoeld voor jollen en kleine zeilboten, in 100 mm en 200 mm lengte en als uitvoering met vast verbonden platen in 104 mm. De Blue Wave spanhuls is van brons, verchroomd. Brons is een koperlegering. Volgens ISER lopen in zeewater bij kritische geometrische verhoudingen ook onderdelen van koper en roodgiet gevaar door bimetaalcorrosie. Seldén schrijft bovendien dat beslag van messing of andere koperlegeringen nooit in contact mag komen met aluminium.

Typische fouten

  • UNF-onderdelen en metrische onderdelen worden door elkaar gebruikt.
  • Een vork-vorkspanner zit zonder toggle op een scheefstaande putting en wordt op buiging belast.
  • De spanner blijft ongeborgd. Seldén beschrijft hoe een spanner zichzelf losdraait als het want boven in de mast kan draaien en onderaan niet is geborgd.
  • Een staaldraadspanner met haak wordt in de tuigage gemonteerd.
  • De draden worden droog gemonteerd.

Hierbij passend

Voor het draaduiteinde vindt u walsterminals, waaronder draadwalsterminals met linksdraad en rechtsdraad voor de spanmoer. De verbinding met het beslag maakt u met sluitingen.

Veelgestelde vragen

Heb ik metrische draad of UNF nodig?

Dat hangt af van de aanwezige onderdelen. Vervangt u een enkel onderdeel, neem dan hetzelfde draadsysteem als voorheen. Marinetech-onderdelen in deze categorie hebben metrische draad, Blue Wave-onderdelen UNF in inch. Beide zijn niet te combineren.

Waarvoor dient een toggle?

De toggle is een scharnier tussen spanner en putting. Hij voorkomt dat de spanner op buiging wordt belast als want en putting niet exact in lijn liggen. Seldén eist minimaal 10° beweeglijkheid in alle richtingen.

Hoe strak span ik het want?

Seldén noemt voor de bovenwanten 15 tot 20 % van de breeksterkte van het draad. Met de duimstokmethode meet u dat via de rek: 1 mm op 2 m komt bij 1 x 19 draad overeen met 5 % van de breeksterkte. De fijnafstelling gebeurt onder zeil.

Hoe borg ik een wantspanner?

Met een splitpen door elk terminal, met een Smart Pin wantspannerborging of bij open hulzen met de splitpenborging. Plak splitpennen vervolgens af.

Moet ik de draden smeren?

Ja. Seldén adviseert alle wantspanners elk jaar te reinigen en met spanschroefolie te smeren. Smeer ook nieuwe spanners vóór de eerste montage.

Wat is het verschil tussen open huls en gesloten spanmoer?

Bij de open huls ziet u hoe ver de draden zijn ingedraaid en kunt u ze met een splitpen borgen. Bij Marinetech haalt de wantspanner met gesloten spanmoer in M8 volgens de productgegevens 1300 kg breeksterkte, de staaldraadspanner met open huls 560 kg.

Bronnen: Seldén Hints and Advice on rigging and tuning, ISER-informatieblad 829 rvs in contact met andere materialen, Marinetech technische informatie

Vraag het Kaptain Inox

Kaptain Inox

  1. Ahoy! Welk onderdeel zoekt u, en waarvoor?

JPG, PNG of WebP tot 5 MB. De foto wordt alleen voor dit antwoord gebruikt en niet opgeslagen.
Uw gegevens (vrijwillig)Aanmelden met klantaccount

Kaptain Inox is een AI-assistent. Privacy