Kort samengevat: Gestanste scharnieren van 0,8 tot 2 mm rvs plaat passen bij lichte kleppen, vakken en kastdeuren in het interieur. Voor zware deksels, bakskisten en onderdelen op het dek gebruikt u scharnieren van precisiegiet A4 met 4 tot 6 mm materiaaldikte. Vloerlichters worden in de plank verzonken, zodat het oppervlak vlak blijft; met veer, sluiting of slot. Grepen kiest u op lengte en op de vraag of ze van voren of verdekt van achteren worden vastgeschroefd.
Gestanst of precisiegiet
Gestanste scharnieren worden gemaakt van rvs plaat. Precisiegieten is een nauwkeurig gietproces met een uitsmeltbaar model en een keramische mal, ook wel verloren-wasproces genoemd; precisiegietstukken onderscheiden zich door een bijzonder goede oppervlaktekwaliteit en maatnauwkeurigheid. In het assortiment verschillen beide uitvoeringen vooral in materiaaldikte:
| Kenmerk | Gestanst | Precisiegiet |
|---|---|---|
| Materiaaldikte volgens productgegevens | 0,8 mm, 1,5 mm of 2 mm | 4 tot 6 mm |
| Materiaal | meestal A2 (1.4301), klaptafelscharnier A4 (1.4401) | A4 (1.4401), hoogglanspolijst |
| Toepassing volgens productgegevens | Vakken, kisten, kastdeuren, deksels van zitkisten in het interieur | Bakskistdeksels, vloerluiken, kuipkleppen, motorkap |
| Categorie | RVS scharnieren gestanst | Scharnieren A4 precisiegiet |
De maten van de gestanste scharnieren gelden volgens de productgegevens voor het opengeklapte scharnier, dus met beide lappen naast elkaar.
Het juiste scharnier voor uw klep
| Inbouwsituatie | Scharnier | Maten volgens productgegevens |
|---|---|---|
| Kleine klep, vak, instrumentenafdekking | Rechthoekig gestanst, 0,8 mm, A2 | 30 x 25 tot 70 x 55 mm |
| Kastdeur, zitkist, vloerluik binnen | Rechthoekig gestanst, 1,5 mm, A2 | 40 x 30 tot 100 x 100 mm |
| Smalle aanslag, lange rand | Rechthoekig lang, 1,5 mm, A2 | 80 x 20 tot 100 x 40 mm |
| Smalle aanslag op het dek | Lang, precisiegiet A4 | 27 x 103 tot 30 x 152 mm, 4 tot 4,5 mm |
| Klaptafel | Klaptafelscharnier gestanst, A4 | 70 x 42 mm, 2 mm |
| Klep in kajuit en kuip | T-scharnier, precisiegiet A4 | 54 x 100 mm, 4 mm |
| Bakskist, vloerluik, grotere klep | T-scharnier, precisiegiet A4 | 75 x 152 mm, 4 mm |
| Zwaar luikdeksel | T-scharnier, precisiegiet A4 | 98 x 195 mm, 5 mm |
| Klep steekt uit of ligt dieper | Trapezium met niveauverschil, A4 | Verspringing 10 mm, 37 x 54 of 37 x 70 mm |
| Motorkap die helemaal wordt afgenomen | Deelbaar met losneembare pen, A4 | 71 x 56 mm, 6 mm |
| Smal kozijn naast breed deksel | Trapezium kort, asymmetrisch, A4 | 38 x 56 of 38 x 75 mm, 4 mm |
Bij het T-scharnier zit volgens de productgegevens de korte, brede lap aan het kozijn en de lange poot op de klep; zo ondersteunt het de klep ver in het vlak. Lange scharnieren verdelen de krachten over een groter oppervlak in het hout. Mag er geen metaal zichtbaar zijn, dan zijn er kunststof scharnieren van Sprenger met pen van rvs, volgens de productgegevens hitte- en koudebestendig.
Boorgaten en schroeven
Met de grootte neemt het aantal boorgaten toe: de gestanste rechthoekige scharnieren hebben volgens de productgegevens 2 x 2 boorgaten tot 40 mm lengte, 2 x 3 bij 50 tot 80 mm en 2 x 4 bij 100 x 100 mm. De scharnieren met niveauverschil hebben verzonken boorgaten, zodat verzonken schroeven vlak afsluiten. De kunststof scharnieren zijn geboord voor schroeven van 5 mm.
Gebruik schroeven van minstens dezelfde kwaliteit als het beslag, bij A4-scharnieren dus houtschroeven of metrische schroeven van A4. De Informationsstelle Edelstahl Rostfrei adviseert bevestigingsmiddelen altijd van het edelere materiaal te kiezen: verzinkte schroeven in een rvs onderdeel leiden vaak tot corrosie, en zeewater bevordert deze contactcorrosie. Op aluminium kan het aluminium in permanent vochtige spleten in maritieme lucht toch worden aangetast; isolatieschijven of hulzen van polyamide scheiden de materialen. Meer over normen en kopvormen staat in de gids Rvs schroeven volgens DIN en ISO.
Vloerlichters en verzonken grepen
Een vloerlichter zit in de plank in plaats van erop. Om te tillen grijpt u erin, daarna is het oppervlak volgens de productgegevens weer vlak en zonder struikelrand. De uitvoeringen:
| Functie | Voorbeelden | Opmerking volgens productgegevens |
|---|---|---|
| Zonder veer | 48 x 38 mm, 63 x 44 mm, 76 x 56 mm, rond 50 mm | Gietwerk A4; klein voor smalle planken, groot voor zware vloerplanken en motorruimteafdekkingen |
| Met veer | rond 51 mm, 52 x 52 mm | Veer trekt de greep terug; 7 mm boven het dek, precisiegiet A4 |
| Met veer, waterdicht | rond 50 mm, 51 x 51 mm | 5 mm boven het dek, voor luiken in de buitenruimte |
| Met sluiting | rond 58 mm, 58 x 58 mm, 60 x 40 mm | Veersluiting klikt vast in de sluitplaat, klep blijft bij zeegang dicht |
| Afsluitbaar | rond 58 mm, rond 64 mm, 64 x 64 mm, automatisch 61 mm | met sleutel, voor bakskisten en ankerbak |
Voor binnenruimtes zijn er geveerde vloerlichters van gestanst A2 in 65 x 56 mm en 57 x 76 mm. Bij de sluitgrepen van 58 mm is de inbouwdiepte instelbaar; de productgegevens noemen hiervoor de maten A met 9 tot 18 mm en B met 19 tot 25 mm. Bij de draaisluitingen van 64 mm stemt u de sluitnok af op de dikte van het deksel. Een verloren sleutel vervangt u met de reservesleutel voor verzonken grepen met slot. Alle modellen staan in de categorie Vloerlichters, verzonken grepen en luiklichters.
Vloerlichter inbouwen
- Positie bepalen. De greep mag het kozijn van het luik niet raken. Een handleiding van een fabrikant voor luikgrepen adviseert de grepopening naar de luikrand te laten wijzen en de greep parallel aan de rand uit te lijnen. Controleer of er onder de klep leidingen liggen.
- Uitsparing maken. Voor ronde vloerlichters volstaat volgens de productgegevens een ronde uitfrezing, bijvoorbeeld met een Forstnerboor. Vierkante uitsparingen boort u voor en daarna zaagt u het materiaal ertussen uit.
- Passen. Plaats de greep en teken de schroefgaten pas daarna af en boor ze, zodat ze exact zitten.
- Vastschroeven. Met schroeven van dezelfde kwaliteit als de greep.
Grepen
| Greep | Bevestiging | Lengte | Materiaal |
|---|---|---|---|
| Greep vlak, 2 boorgaten | van voren | 65, 80 of 100 mm | Gietwerk A2 |
| Greep vlak, 4 boorgaten | van voren | 118 of 152 mm | Gietwerk A2 |
| Greep met 2 boorgaten | van voren | 150 mm | Gietwerk A2 |
| Handgreep, 2 boorgaten | van voren | 171 mm | Precisiegiet A4 |
| Handgreep met pennen M6 | verdekt van achteren | 171 mm | Precisiegiet A4 |
| Handgreep met binnendraad M8 | verdekt van achteren | 142 of 215 mm | A2 |
| Klapgreep, kistgreep | van voren, 4 boorgaten | 99 x 75 mm | gestanst A2 |
Verdekt vastgeschroefde grepen laten aan de zichtzijde geen schroefkoppen zien waaraan kleding of lijnen kunnen blijven haken. Controleer bij de handgreep met pennen M6 vooraf of de pennen lang genoeg zijn voor uw wand of plaat. Bij de vlakke greep met 4 boorgaten wordt de trekkracht over meer schroeven verdeeld. De klapgreep ligt plat zolang niemand draagt. Meer modellen vindt u onder Grepen, grendels en sloten onder Grendels, draaisluitingen en stormhaken.
Veelgestelde vragen
A2 of A4?
De productbeschrijvingen wijzen A2 toe aan binnenruimtes en beschutte plaatsen, A4 aan onderdelen op het dek, in de kuip en in het spatwater. Het verschil tussen de kwaliteiten legt de gids A2, A4 en D6 op de boot uit.
Welke maten gelden bij gestanste scharnieren?
Volgens de productgegevens gelden de maten in uitgeklapte toestand: lengte langs de as, breedte over beide scharnierbladen.
Mag ik rvs scharnieren op aluminium schroeven?
Kleine rvs onderdelen op grote delen van een minder edel metaal gelden als weinig kritisch. Bij aluminium kan in blijvend vochtige spleten in zeelucht toch corrosie ontstaan. Isolatieringen of hulzen van polyamide scheiden de materialen.
Welke luikheffer voor een luik op het dek?
Een uitvoering van A4. De waterdichte verzonken grepen met veer, rond circa 50 mm of vierkant 51 x 51 mm, steken volgens de productgegevens slechts 5 mm boven het dek uit; de vierkante laat zich parallel aan voegen en randen uitlijnen.
De klep ligt lager dan het kozijn. Wat nu?
Het trapeziumvormige scharnier met niveauverschil overbrugt volgens de productgegevens een trede van 10 mm zonder opvulblokjes.
Bronnen
- Productgegevens Inox-Expert: gestanste scharnieren en scharnieren van precisiegietwerk, luikheffers en verzonken grepen, grepen; materiaal, maten, materiaaldikte en boringen per uitvoering
- Informationsstelle Edelstahl Rostfrei: Merkblatt 829, Edelstahl Rostfrei in Kontakt mit anderen Werkstoffen (2026)
- ZOLLERN: precisiegietwerk, maattoleranties, oppervlakken, bewerkingstoeslagen volgens BDG-richtlijn P 690 (2016)
- Attwood: Flush Hatch Pull 2027, Installation Instructions
- Beckson: HT Series Hatch, Installation Instructions
