Naar de inhoud springen
5 EUR besparen met aanmelding voor de nieuwsbrief

Touwwerk & toebehoren

Hier vindt u lopend want en alles wat het geleidt en vasthoudt: naaldlager-, kogellager- en glijlagerblokken van HS-Sprenger, blokken en schootklemmen van Allen, valstoppers van Spinlock en Barton, geleideogen van Wichard en Allen en gevlochten lijnen van de Seilfabrik Ullmann. Voor veel artikelen vermelden de productgegevens touwdiameter, breeksterkte en werklast.

  • HS rails 25 x 4 mm, alu T-profiel
  • Sjorhaak, reefhaak, presenninghaak, VA
  • Presenningknop 10 x 11 mm, elastiekhouder, A4
  • WICHARD® reeflijngeleideoog voor reling 25 mm, A4

Touwwerk en toebehoren: blokken, klemmen en lijnen juist kiezen

Een lijn werkt alleen zo goed als de onderdelen waarover hij loopt en waarin hij wordt vastgezet. Een te klein blok schuurt het touw, een te dunne lijn slipt door de klem, een verkeerd gedimensioneerd afbuigblok geeft onder belasting mee. Kies daarom in een vaste volgorde: eerst de touwdiameter, dan de belasting, dan de afbuighoek, daarna het type lager en de bevestiging.

De subcategorieën in het kort

Stap 1: De touwdiameter bepalen

Elk onderdeel is gebouwd voor een bepaald diameterbereik. Dit bereik vindt u in de productgegevens onder Touw Ø. Bepaal eerst welke lijn u vaart en kies het blok, de klem en het geleideoog daarop afgestemd. Voorbeelden uit het assortiment:

Bij de Sprenger-blokken helpt een blik op het onderdeel zelf. Volgens de fabrikant geven de cijfers in de versterkingsplaten de maximale touwdikte aan.

Stap 2: Breeksterkte en werklast juist lezen

Veel artikelen vermelden twee belastingswaarden. Sprenger definieert ze als volgt: De veilige werklast is de belasting waarmee een blok duurzaam kan worden belast zonder zijn functie te verliezen. De breeksterkte is de belasting waarbij het blok breekt of zijn functie verliest. Reken altijd met de werklast.

De verhouding tussen beide waarden verschilt per serie. In de productgegevens staan bijvoorbeeld:

Vermeldt een artikel alleen de breeksterkte, houd dan zelf een reserve aan. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Allen Dynamic snatchblokken met 650 kg en 700 kg of de Spinlock PXR met 280 kg en 400 kg. Sprenger adviseert voor blokken een veiligheidsfactor van minstens vier: een breeksterkte van 1000 kg komt dan overeen met een werklast van 250 kg.

Stap 3: De afbuighoek meerekenen

Een blok draagt meer dan alleen de trek in de lijn. De belasting op het blok hangt af van de hoek waarover het de lijn afbuigt. Harken noemt in zijn catalogus: een voetblok dat een schoot over 180 graden afbuigt, draagt de dubbele schootbelasting. Een afbuigblok dat een val slechts over 30 graden afbuigt, draagt 52 procent van de belasting in de val.

AfbuighoekBelasting op het blok, aandeel van de lijnbelasting
30°52 %
60°100 %
90°141 %
120°173 %
180°200 %

Een rekenvoorbeeld: een lijn trekt met 150 kg en loopt over 180 graden over een voetblok. Het blok moet dan 300 kg opnemen. Een blok met 300 kg werklast is daarmee volledig benut, voor windvlagen en rukken blijft geen reserve over. Kies in dat geval de volgende maat.

Stap 4: Het type lager kiezen

Sprenger bouwt de S-serie in drie lageruitvoeringen en markeert ze in de versterkingsplaat: een gele stip voor het glijlager, een rode voor het kogellager, een blauwe voor het naaldlager.

  • Glijlager: De schijf loopt direct op de as. Sprenger noemt dit type bijzonder geschikt voor statische belastingen. Een voorbeeld is het HS staand blok met vaste kunststof rol.
  • Kogellager: Soepel lopend en volgens Sprenger goed voor lijnen die snel en overwegend met de hand worden gehaald, bijvoorbeeld bij het enkellijns reef, bij het afbuigen van schoten en aan de rijder.
  • Naaldlager: De draagvlakken zijn groter dan bij kogels. Sprenger zet ze in bij zeer hoge werklasten. In de productgegevens haalt het vioolblok voor 12 mm met klem, wartel en hondsvot een werklast van 560 kg.

Stap 5: Bevestiging met beugel, wartel of hondsvot

De kop van het blok bepaalt of het zich naar de belasting kan uitrichten. Sprenger beschrijft een veelvoorkomende schade: een blok met beugel waar een wartel nodig zou zijn, wordt door de schoot verdraaid. De schoot loopt dan niet meer over de rol, maar tegen de zijwang. Sprenger adviseert daarom waar mogelijk blokken met wartel te gebruiken.

Voor takels, dus de combinatie van blokken en touwwerk voor grootschoot, strekker of giekneerhaler, hebt u blokken met hondsvot nodig, waaraan het lijneinde wordt vastgemaakt. In het assortiment zijn hiervoor het dubbelblok met beugel en hondsvot, het dubbelblok voor 8 mm met wartel, sluiting en hondsvot en het drievoudig blok met hondsvot en klem. Voor de giek is er het rvs neerhaler-giekbeslag met bijpassende haak.

Stap 6: Klemmen en valstoppers

Schootklemmen moeten volgens Sprenger het snel vastzetten en eenvoudig losmaken van lopend want mogelijk maken. Bij Allen laten de productgegevens zien hoe sterk het materiaal de belasting bepaalt: de Alanite schootklemmen vermelden 70 kg en 100 kg werklast, de aluminium schootklemmen 140 kg en 150 kg. Voor een nette lijngeleiding zijn er de schuine sokkel, de rvs geleidebeugel en de Pro-Lead geleiding.

Valstoppers houden vallen en strekkers onder belasting vast. In het assortiment zijn de Spinlock valstopper voor touw 6-10 mm als enkele, dubbele en drievoudige stopper en de Barton-stopper voor 8-12 mm enkel, dubbel en drievoudig. Uit de Spinlock-handleiding voor stoppers van de XTS-reeks:

  • De bereikbare houdkracht hangt af van de diameter en de opbouw van het touw. Hoe dikker en steviger het touw, hoe beter de stopper houdt.
  • Gebruik uitsluitend gevlochten touwwerk, geen driestrengs touw en geen staaldraad.
  • De hoek van de lijn van de stopper naar de liertrommel mag niet groter zijn dan 10°.
  • Laat de lijn onder belasting gecontroleerd via de lier los en sla de hendel nooit open onder hoge belasting.
  • Spoel de grijpzone van een nieuw touw vóór het eerste gebruik in zeewater.

Geleideogen en relingbeslag

Reeflijnen en rolreeflijnen lopen vaak langs de reling naar achteren. Meet vóór de bestelling de diameter van uw relingbuis. Het Wichard reeflijn-geleideoog van A4 en het dubbele geleideoog passen op reling 25 mm en nemen touw tot 18 mm op. Het Allen geleideoog met rvs versterking past eveneens op 25 mm, voor touw tot 14 mm. Voor reling 20-26 mm is er een kunststof haak met elastieken lus voor touw tot 16 mm en een kunststof kikker van 110 mm. Door het dek leiden de Allen dekdoorvoeren met rvs versterking lijnen tot 6, 11, 13 of 20 mm.

Lijnen en knopen

De 8-strengs gevlochten lijn van Seilfabrik Ullmann is er in 10 kleuren en in 2 tot 6 mm. De breeksterkte loopt op van 80 kg bij 2 mm via 152 kg, 265 kg en 420 kg tot 600 kg bij 6 mm. Verschillende kleuren helpen om lijnen aan de mast en in de kuip uit elkaar te houden. Let op: de opgegeven breeksterkte geldt voor de lijn. Knopen en splitsen veranderen die. Een onderzoek van de University of Strathclyde naar ogen in zeillijnen toonde aan dat het type knoop de sterkte duidelijk beïnvloedt.

Montage en onderhoud

  • Een blok werkt volgens Sprenger alleen foutloos als het zich vrij kan bewegen en altijd in de trekrichting van het touwwerk loopt. Monteer het zo dat het niet scheef trekt.
  • Valstoppers bevestigt Spinlock met verzonken schroeven M8 van rvs, volle moeren en sluitringen. Siliconenkit rond de draad houdt het gat dicht en maakt latere demontage eenvoudiger.
  • Spoel stoppers en klemmen regelmatig met zoet water. Spinlock waarschuwt voor mineraalolie en oplosmiddelhoudende smeermiddelen, omdat ze de kunststofdelen verzwakken.
  • Lichte roestsporen aan de klinknagel van een Sprenger-blok zijn volgens de fabrikant slechts oppervlakkig en laten zich gemakkelijk verwijderen.

Veelvoorkomende fouten

  • Het blok kiezen op basis van de breeksterkte in plaats van de werklast.
  • De afbuighoek vergeten: een voetblok met 180 graden draagt de dubbele lijnbelasting.
  • Een blok met vaste beugel gebruiken bij een schoot die het blok verdraait.
  • Een lijn varen die niet in het bereik van de stopper of de klem past.
  • Driestrengs touw in een valstopper.
  • Kruipolie op klemmen en stoppers.

Hierbij passend

Voor presenning en reef zijn er lashaken, reefhaken en presenninghaken voor touw tot 5 mm of tot 8 mm. Beslag voor kajuit, luiken en dek, waaronder scharnieren, grendels, handgrepen en ventilatoren, vindt u onder Roestvrij meubelbeslag & dekuitrusting.

Veelgestelde vragen

Welk blok past bij mijn lijn?

Eerst telt de diameter. Het blok moet de touwdiameter binnen zijn bereik geleiden, bij Sprenger staat de maximale touwdikte op het versterkingsplaatje. Controleer daarna de werklast, rekening houdend met de afbuighoek.

Reken ik met de breeksterkte of met de werklast?

Met de werklast. Deze geeft aan wat het blok duurzaam draagt. Ontbreekt de werklast in de gegevens, dan adviseert Sprenger voor blokken een veiligheidsfactor van minimaal vier ten opzichte van de breeksterkte.

Waarom draagt een afbuigblok meer dan de lijnbelasting?

Beide parten van de lijn trekken aan het blok. Bij 180 graden afbuiging is de belasting op het blok twee keer zo hoog als in de lijn, bij 90 graden is het volgens Harken 141 procent.

Kogellager of naaldlager?

Kogellager voor lijnen die vaak en snel met de hand worden bediend. Naaldlager voor hoge werklasten, bijvoorbeeld bij grootschoot of strekker. Voor statische belasting volstaat een glijlager.

Kan ik driestrengs touw in de valstopper gebruiken?

Nee. Spinlock schrijft voor zijn stoppers uitsluitend gevlochten touwwerk voor, geen driestrengs touw en geen staaldraad.

Wat betekenen de gekleurde stippen op Sprenger-blokken?

Ze geven de lagersoort aan: geel voor glijlager, rood voor kogellager, blauw voor naaldlager.

Mijn Sprenger-blok vertoont roest op de klinknagel. Is dat een gebrek?

Volgens Sprenger kunnen er roestaanzetten op de klinknagel ontstaan. Ze zijn slechts oppervlakkig en laten zich eenvoudig verwijderen.

Bronnen: Sprenger, FAQ Bootsport, Harken catalogus, Loading Formulas, Spinlock, Instructions XTS Powerclutch, University of Strathclyde, Strength of knots and splices

Vraag het Kaptain Inox

Kaptain Inox

  1. Ahoy! Welk onderdeel zoekt u, en waarvoor?

JPG, PNG of WebP tot 5 MB. De foto wordt alleen voor dit antwoord gebruikt en niet opgeslagen.
Uw gegevens (vrijwillig)Aanmelden met klantaccount

Kaptain Inox is een AI-assistent. Privacy