In het kort: Kies touwwerk op basis van de toepassing: vallen moeten weinig rekken, schoten moeten goed in de hand liggen, landvasten moeten robuust en elastisch zijn. Voor vallen en schoten is er volgens de productgegevens voorgerekt dubbel gevlochten polyester en een goed grijpbare schoot met polyestermantel, beide in 6 tot 12 mm. Voor landvasten zijn er polyester met rukdemper en polypropyleen van 6 tot 18 mm. De diameter wordt bepaald door de bootlengte, de hantering en het beslag waar de lijn doorheen loopt.
Welke lijn voor welke toepassing
Alle lijnen op deze pagina zijn volgens de productgegevens afkomstig van Seilfabrik Ullmann.
| Toepassing | Wat telt | Lijn | Dikte en breeksterkte volgens productgegevens |
|---|---|---|---|
| Grootval, genuaval | zeer weinig rek | PASSAT vallen en schoten | 6 tot 12 mm; 8 mm 1.800 kg, 10 mm 2.500 kg, 12 mm 2.800 kg |
| Schoten | hantering, grip | Sport Schot Usacord | 6 tot 12 mm; 600 tot 2.100 kg |
| Landvast | robuust en elastisch | Belegtros met rukdemper, 3-strengs gedraaid | 12 tot 18 mm, 2.300 tot 4.000 kg; 8 tot 14 mm, 1.000 tot 3.000 kg |
| Sleep-, anker-, boeilijn | drijvend | Gevlochten lijn 16-voudig | 6 tot 12 mm; 600 tot 1.800 kg |
| Vlaggenlijn, bindsel, takeling | dun, gekleurd | 8-voudig gevlochten lijn | 2 tot 6 mm; 80 tot 600 kg |
| Kuipkap en zeilkleed sjorren | elastisch | Stretchlijn | 6, 8 of 10 mm |
De eisen in de kolom “Wat telt” noemt het vakblad YACHT voor vallen, schoten en landvasten; het drijfvermogen en de elasticiteit komen uit de productgegevens.
Materiaal: wat de vezel kan
- Polyester is volgens YACHT robuust, maar rekt relatief sterk. Voorgerekt en thermisch gefixeerd wordt het rekarm; zo beschrijven de productgegevens het 32-voudige dubbele vlechtwerk van de PASSAT.
- Polypropyleen drijft, neemt volgens de productgegevens vrijwel geen vocht op en is nat even sterk als droog. De lijnen in de shop zijn UV-gestabiliseerd. YACHT beoordeelt polypropyleen over het algemeen als gevoeliger voor licht en schuren en raadt aan het te gebruiken waar de lijn moet drijven.
- Polyamide rekt volgens YACHT meer dan polyester en neemt aanzienlijk meer water op, waardoor de vezels kunnen krimpen. Waar stijvere landvasten harde schokken geven, adviseert YACHT rukdempers; de keuze vindt u in de gids Landvasten, rukdempers en stootwillen.
- Dyneema is volgens YACHT zeer UV-bestendig, glad en slijtvast. Vanwege het gladde oppervlak is een coating of een tussenmantel nodig, zodat het in de stopper blijft vastzitten. YACHT noemt lijnen met Dyneema-kern de eerste keuze voor vallen; voor schoten op toerboten met overlappende genua volstaat volgens YACHT polyester.
Constructie: gedraaid, gevlochten, kern en mantel
Gedraaid: Lijnen die uit drie kardelen zijn geslagen noemt YACHT de klassieker: goed te splitsen en elastisch, maar ze kunnen kinken vormen. Bij de 3-strengs landvast is slijtage volgens de productgegevens openlijk aan het oppervlak te zien.
Gevlochten: De 16-voudig en de 8-voudig gevlochten lijn van polypropyleen zijn volgens de productgegevens respectievelijk 16-voudig en 8-voudig van polypropyleen gevlochten.
Kern en mantel: Deze opbouw beschrijft YACHT als een zeer robuust en soepel touw. De PASSAT is een dubbel vlechtwerk van polyester, de Sport Schot heeft een 16-voudig gevlochten polyestermantel met een inlage van Betelon. Bij vallen kan een tussenmantel volgens YACHT de houdkracht in de stopper verbeteren.
Diameter naar bootlengte
De diameter van een schoot wordt volgens YACHT vooral bepaald door de hantering, niet door de breeksterkte. Premium Ropes geeft de volgende richtwaarden:
| Bootlengte | Grootschoot | Genuaschoot | Grootval | Genuaval |
|---|---|---|---|---|
| 6 tot 8 m | 10 mm | 10 mm | 8 mm | 8 mm |
| 9 m | 10 mm | 12 mm | 10 mm | 10 mm |
| 10 m | 12 mm | 12 mm | 10 mm | 10 mm |
| 11 m | 12 mm | 12 mm | 10 mm | 12 mm |
| 12 m | 12 mm | 14 mm | 12 mm | 12 mm |
Voor landvasten van polyester noemt dezelfde bron 10 mm bij 8 m, 12 mm bij 10 m en 14 mm bij 12 m bootlengte, voor polypropyleen telkens 4 mm meer. YACHT acht voor een tien meter lang jacht 12 tot 14 mm passend.
Controleer daarnaast het beslag: volgens Premium Ropes ligt de passende diameter meestal 1 tot 2 mm onder het maximum dat voor de blok of stopper is opgegeven. Passende onderdelen vindt u onder Valstoppers en touwklemmen, Sprenger S-blokken en Miniblokken.
Welke lengte?
Premium Ropes noemt als algemene richtwaarden: groot-, genua- en spinnakerval 2,5 keer de mastlengte, het genuaval bij een fractionele tuigage 2 keer de mastlengte. De genuaschoot meet 1 tot 1,5 keer de bootlengte, de grootschoot de lengte van de giek maal de overbrengingsverhouding plus 1. De lengtes voor landvasten en springs staan in de gids Landvasten, rukdempers en stootwillen.
Veelgestelde vragen
Welke lijn drijft?
De lijnen van polypropyleen. Volgens de productgegevens drijft de 16-voudig gevlochten lijn op het oppervlak en is hij gemakkelijk weer uit het water te nemen; daarom is hij geschikt als sleep- en boeilijn.
Volgens welke norm is de gedraaide landvast gefabriceerd?
Een opgave van de fabrikant over de norm is er niet. DIN 83334 en EN 699, normen voor vezeltouwen van polypropyleen, zijn volgens DIN Media ingetrokken; de opvolger is DIN EN ISO 1346.
Hoe houd ik vallen en schoten uit elkaar?
Aan de kleur en de kenmerkdraad. De PASSAT is volgens de productgegevens verkrijgbaar in blauw, rood, zwart en wit met gekleurde kenmerkdraden, de Sport Schot in vier kleuren met kenmerkdraad, de dunne 8-voudig gevlochten lijn in tien kleuren.
Welke lijn gebruik ik als stootwillijn?
De productbeschrijving noemt de 3-strengs gedraaide landvast ook als stootwillijn. De passende stootwilhaken staan in de gids Landvasten, rukdempers en stootwillen.
Waarmee kap ik een lijn in noodgevallen door?
Met een noodmes van WICHARD. De nood-lijnensnijder snijdt volgens de productgegevens door Dyneema, netten, lijnen en banden, het lemmet is gehard tot 70 HRC. Het noodmes met vast lemmet heeft een 72 mm lang kartellemmet, een fluorescerend heft en een sluitingsleutel.
Hoeveel belasting mag een landvast dragen?
YACHT citeert voor landvasten een aanbeveling van DNV GL: ten hoogste 20 procent van de breeksterkte. Bij de 12 mm landvast met 2.100 kg breeksterkte is dat 420 kg.
Bronnen
- Productgegevens Inox-Expert: PASSAT vallen en schoten, Sport Schot, landvast 3-strengs, gevlochten lijnen, stretchlijnen, belegtrossen, noodmessen
- YACHT: Zeilkennis touwwerk, materiaal, constructies en gebruik (2025)
- YACHT: Koopadvies touwwerk, welke vezel de juiste is (2020)
- YACHT: Touwwerktest, veilig afgemeerd (2023)
- Premium Ropes: Rope Diameter Guide (2026)
- Premium Ropes: Rope length
- DIN Media: DIN EN 699:1995-10, vezeltouwen voor algemeen gebruik, polypropyleen
